Nhân Sâm Có Tác Dụng Gì Với Sinh Lý Nam? Bằng Chứng Hiện Có

Nhân sâm có mặt trong nhiều sản phẩm sinh lý nam, thường đi cùng L-arginine, kẽm và tinh chất hàu. Bài viết giải thích nhân sâm chứa gì, nghiên cứu đã cho thấy gì về rối loạn cương dương, và ai cần thận trọng khi dùng. Tổng quan về bệnh có trong bài rối loạn cương dương.

1. Nhân Sâm Là Gì?

Loài sâm được nghiên cứu nhiều nhất về chức năng tình dục là Panax ginseng, còn gọi là nhân sâm châu Á hay sâm Hàn Quốc. Hồng sâm là củ sâm này đã được hấp chín rồi sấy khô.

Nhóm hoạt chất được quan tâm nhất trong nhân sâm là các ginsenoside. Trong nghiên cứu trên tế bào và trên động vật, ginsenoside làm tăng giải phóng nitric oxide ở mạch máu, chất giúp mạch giãn ra. Đây là cơ sở cho giả thuyết nhân sâm hỗ trợ sự cương. Kết quả trong phòng thí nghiệm chưa có nghĩa là hiệu quả trên người; phần đó phải xem ở các thử nghiệm lâm sàng.

2. Nhân Sâm Có Tác Dụng Gì Với Sinh Lý Nam? Bằng Chứng Hiện Có

2.1. Với rối loạn cương dương

Tổng quan hệ thống của Lee và cộng sự, công bố trên Cochrane Database of Systematic Reviews năm 2021, tổng hợp 9 thử nghiệm ngẫu nhiên so sánh nhân sâm với giả dược trên 587 nam giới 20–70 tuổi bị rối loạn cương dương mức nhẹ đến trung bình. Kết quả:

• Điểm chức năng cương theo thang IIEF-15 ở nhóm nhân sâm cao hơn nhóm giả dược khoảng 3,5 điểm. Các tác giả đánh giá đây là mức thay đổi rất nhỏ, có thể chưa đủ để người dùng cảm nhận được.
• Tỷ lệ nam giới tự báo cáo có thể quan hệ được ở nhóm nhân sâm cao hơn nhóm giả dược.
• Mức hài lòng khi quan hệ thay đổi rất ít.
• Tác dụng phụ ở hai nhóm gần như tương đương.
• Độ tin cậy của bằng chứng ở mức thấp. Không thử nghiệm nào kéo dài quá 12 tuần, và không thử nghiệm nào so sánh nhân sâm với thuốc điều trị rối loạn cương dương.

Một trong các thử nghiệm thường được nhắc tới là của De Andrade và cộng sự (Asian Journal of Andrology, 2007), cho 60 nam giới dùng hồng sâm 1.000 mg ba lần mỗi ngày hoặc giả dược trong 12 tuần. Phân tích gộp của Borrelli và cộng sự (tạp chí Drugs, 2018) về các thảo dược dùng cho rối loạn cương dương cũng ghi nhận nhân sâm cải thiện điểm chức năng cương so với giả dược, kèm cùng lưu ý về chất lượng các thử nghiệm.

Tóm lại, nhân sâm có nhiều thử nghiệm hơn các thảo dược khác, nhưng tác dụng đo được là nhỏ và chưa chắc chắn. Nhân sâm không thay thế thuốc điều trị theo đơn.

2.2. Với testosterone

Chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy nhân sâm làm tăng testosterone ở nam giới. Các lời quảng cáo “tăng testosterone” cho sản phẩm nhân sâm không dựa trên thử nghiệm trên người. Xem thêm bài viên uống tăng testosterone có tác dụng không.

2.3. Với tinh trùng

Một số thử nghiệm nhỏ ghi nhận mật độ và khả năng di động của tinh trùng tốt hơn sau khi dùng hồng sâm. Dữ liệu này chưa đủ để kết luận nhân sâm cải thiện khả năng có con. Nam giới hiếm muộn nên đi khám và làm tinh dịch đồ.

3. Nhân Sâm Châu Á Và Sâm Mỹ Khác Nhau Thế Nào?

Các cây khác cũng mang tên “sâm” như sâm Ấn Độ (ashwagandha), sâm Siberi hay sâm Peru (maca) không thuộc chi Panax và không chứa ginsenoside. Kết quả nghiên cứu về nhân sâm không áp dụng cho các cây này.

4. Liều Nhân Sâm Trong Nghiên Cứu

• Liều trong nghiên cứu: các thử nghiệm về rối loạn cương dương thường dùng 1.000–3.000 mg hồng sâm mỗi ngày, trong 4 đến 12 tuần. Đây là liều nghiên cứu, không phải liều khuyến nghị; bạn hãy dùng theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.
• Không có tác dụng tức thì: nhân sâm không phải thuốc uống trước khi quan hệ.
• Nếu bị khó ngủ: mất ngủ là tác dụng phụ hay gặp, nên tránh uống vào chiều tối.
• Dùng lâu dài: chưa có thử nghiệm nào theo dõi quá 12 tuần, nên dữ liệu về dùng kéo dài còn ít. Nếu sau 2–3 tháng không thấy thay đổi, bạn nên đi khám thay vì tiếp tục dùng.

5. Ai Cần Thận Trọng Khi Dùng Nhân Sâm?

• Người đang dùng thuốc điều trị đái tháo đường: nhân sâm có thể làm giảm đường huyết. Dùng cùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết có thể khiến đường huyết xuống thấp hơn dự kiến. Cần hỏi bác sĩ và theo dõi đường huyết.
• Người đang dùng warfarin hoặc thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu khác: đã có báo cáo nhân sâm làm thay đổi tác dụng của warfarin. Phải hỏi bác sĩ trước khi dùng.
• Người tăng huyết áp chưa kiểm soát hoặc có bệnh tim mạch: đã có báo cáo tăng huyết áp, hồi hộp, đánh trống ngực khi dùng nhân sâm. Xem bài rối loạn cương dương và bệnh tim mạch.
• Người đang dùng thuốc chống trầm cảm nhóm MAOI: đã có báo cáo ca bị mất ngủ, đau đầu, kích động khi dùng cùng nhân sâm.
• Người bị mất ngủ hoặc dùng nhiều cà phê, chất kích thích: nhân sâm có thể làm khó ngủ hơn.
• Người sắp phẫu thuật: báo cho bác sĩ biết đang dùng nhân sâm.

Rối loạn cương dương kéo dài trên 3 tháng có thể là dấu hiệu sớm của bệnh tim mạch hoặc đái tháo đường. Bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ dùng thảo dược.

6. Cách Đọc Nhãn Sản Phẩm Nhân Sâm

• Xác định đúng loài: tìm tên khoa học Panax ginseng. Sản phẩm ghi ashwagandha (Withania somnifera) hay sâm Siberi (Eleutherococcus senticosus) là cây khác.
• Lượng mỗi ngày: so với mức 1.000–3.000 mg hồng sâm trong nghiên cứu. Nhiều sản phẩm phối hợp chỉ chứa vài chục đến vài trăm miligam.
• Hàm lượng ginsenoside: một số sản phẩm ghi rõ lượng ginsenoside, giúp so sánh dễ hơn so với chỉ ghi khối lượng bột sâm.
• Cảnh giác với sản phẩm cho tác dụng ngay: nhân sâm không có tác dụng tức thì. Kẹo sâm, cao sâm hay viên “thảo dược” cho hiệu quả sau 30–60 phút có thể đã bị trộn hoạt chất thuốc. Xem bài nhận biết thuốc sinh lý trộn chất cấm.
• Thông tin pháp lý: nhãn phụ tiếng Việt, số đăng ký công bố sản phẩm, đơn vị chịu trách nhiệm.

Các sản phẩm hồng sâm đang có tại nhà thuốc nằm trong danh mục nhân sâm Hàn Quốc; trang của từng sản phẩm ghi thành phần và lượng mỗi liều.

7. Câu Hỏi Thường Gặp Về Nhân Sâm Và Sinh Lý Nam

Uống nhân sâm bao lâu thì có tác dụng?

Trong các thử nghiệm, người tham gia dùng nhân sâm hằng ngày từ 4 đến 12 tuần. Mức thay đổi đo được là nhỏ và không phải ai cũng cảm nhận được. Nhân sâm không có tác dụng ngay sau một lần uống.

Nhân sâm có chữa được xuất tinh sớm không?

Chưa có bằng chứng cho thấy nhân sâm đường uống cải thiện xuất tinh sớm. Các thử nghiệm chủ yếu đánh giá chức năng cương.

Nam giới trẻ, khỏe mạnh có cần uống nhân sâm để tăng sinh lý không?

Không cần. Các thử nghiệm được thực hiện trên người bị rối loạn cương dương, không phải trên người khỏe mạnh. Ngủ đủ, vận động đều, hạn chế rượu bia và thuốc lá có cơ sở vững hơn.

Nhân sâm có uống chung với L-arginine được không?

Nhiều sản phẩm phối hợp hai thành phần này, nhưng chưa có thử nghiệm đủ tốt cho thấy phối hợp hiệu quả hơn dùng riêng. Người có bệnh tim mạch hoặc đang dùng thuốc huyết áp nên hỏi bác sĩ trước khi dùng một trong hai. Xem thêm bài L-arginine có tác dụng gì với sinh lý nam.

Uống nhân sâm có bị nóng không?

“Nóng” là cách nói theo y học cổ truyền, không phải thuật ngữ y khoa. Các tác dụng phụ được ghi nhận trong nghiên cứu là mất ngủ, đau đầu, hồi hộp và khó chịu tiêu hóa. Nếu gặp các triệu chứng này, bạn nên giảm liều hoặc ngưng dùng.

8. Tài Liệu Tham Khảo

• Lee HW, Lee MS, Kim TH, Alraek T, Zaslawski C, Kim JW, Moon DG. Ginseng for erectile dysfunction. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2021;4:CD012654.
• Borrelli F, Colalto C, Delfino DV, et al. Herbal Dietary Supplements for Erectile Dysfunction: A Systematic Review and Meta-Analysis. Drugs. 2018;78(6):643–673.
• De Andrade E, De Mesquita AA, Claro Jde A, et al. Study of the efficacy of Korean Red Ginseng in the treatment of erectile dysfunction. Asian Journal of Andrology. 2007;9(2):241–244.